Risicoanalyse

HACCP: risico’s in kaart brengen loont

Hazard Analysis & Critical Control Points is een geijkte risicoanalysemethode volgens de 12 principes van de Codex Alimentarius. Bij het uitvoeren van een HACCP-studie worden alle mogelijke risico's m.b.t. voedselveiligheid beoordeeld in het kader van de bedrijfsprocessen en gebruikte grondstoffen. Er wordt afgewogen hoe ernstig het risico is tijdens een bepaald proces en hoe groot de kans is dat het gevaar zich voordoet. Dit resulteert in een bepaalde risicograad waaraan de gepaste beheersmaatregelen worden gekoppeld. 

Controle over jouw productieproces met HACCP

De belangrijkste resultaten van een HACCP-risicoanalyse zijn de uiteindelijke beheersmaatregelen. Deze moeten dagelijks nauwgezet worden opgevolgd om problemen met voedselveiligheid te voorkomen. Kritische en moeilijk te beheersen gevaren zullen resulteren in één of meerdere CCP's (Critical Control Points). Een CCP is een punt in een proces waar een parameter aantoont dat een grenswaarde noodzakelijk is om een gevaar onder controle te houden. 

Wanneer heb je een volledig HACCP-plan nodig?

HACCP is een systematische methode om gevaren in je productieproces te identificeren, kritische controlepunten (CCP's) te bepalen en te bewaken. Het doel is simpel: potentiële voedselveiligheidsrisico's opsporen vóór ze een probleem worden, in plaats van pas achteraf te reageren. Een grondige risicoanalyse vormt hierbij de basis.

Niet elk bedrijf heeft een even uitgebreid HACCP-plan nodig. De omvang en complexiteit van het plan hangt af van de grootte van je bedrijf en de risico's die eigen zijn aan je product en proces. Kleinere bedrijven of activiteiten met een beperkt risico kunnen in veel gevallen terugvallen op een sectorale autocontrolegids, goedgekeurd door het FAVV. Deze gidsen vertalen de HACCP-principes al naar concrete, praktische maatregelen voor jouw sector, waardoor je niet vanaf nul een eigen plan moet opbouwen.

Een volwaardig HACCP-plan steunt op zeven principes: gevarenanalyse, CCP's bepalen, kritische grenzen vastleggen, bewaking organiseren, corrigerende acties voorzien, verificatie inbouwen en alles documenteren. Elk principe moet je kunnen aantonen tijdens een audit of FAVV-controle.

Start met een grondige procesanalyse: breng elke stap van je productieproces in kaart en bepaal waar de risico's zitten. Onze Normanisten begeleiden voedingsbedrijven dagelijks bij het opzetten, herzien of optimaliseren van hun HACCP-plan, van eerste risicoanalyse tot een auditklaar systeem.

HACCP in jouw organisatie?

De HACCP is een wettelijke vereiste wanneer je actief bent in de voedingssector of diervoedersector. Deze bepalingen zijn opgenomen in Verordening (EG) 852/2004.

FSMA – PCQI

Op 4 januari 2011 bekrachtigde voormalig president Obama de Food Safety Modernization Act (FSMA). Deze wettekst heeft als doel de veiligheid van levensmiddelen in de VS beter te beschermen. Hierbij wordt de focus verlegd van reactie op incidenten naar een preventieve en risicogebaseerde benadering. Een aanpak die in Europa eigenlijk reeds lang van toepassing is.
De FSMA en de gerelateerde richtlijnen gelden zowel voor bedrijven uit de VS als voor bedrijven die levensmiddelen exporteren naar de VS. Wanneer jouw bedrijf exporteert naar de VS of plannen heeft om dit te doen, zal ook jij moeten aantonen dat je voldoet aan deze eisen.

Food safety plan - Preventive controls

Het FSMA vereist het opstellen van een risicogebaseerd Food Safety Plan waaruit preventieve controles volgen. Er zijn vier soorten ‘Preventive Controls’:

• Process preventive controls
• Sanitation preventive controls
• Allergen preventive controls
• Supply-chain preventive controls

Onze Normanisten ondersteunen jouw bedrijf om een conform ‘Food Safety Plan’ voor te leggen aan het FDA en jouw klanten.

PCQI

Een andere belangrijke eis is dat elk bedrijf moet beschikken over een Preventive Controls Qualified Individual of PCQI. Dit is een persoon die verantwoordelijk is voor de opzet en het onderhoud van het voedselveiligheidssysteem.

AMNorman kan jouw interne PCQI van opleiding voorzien of zelf tijdelijk ondersteunen als PCQI.

Food defense plan, voorzorgen tegen moedwillige besmettingen

Deze preventiemaatregelen zorgen voor de beveiliging van de productiefaciliteit tegen opzettelijke besmettingen. Denk maar aan de kwiksinaasappels in 1978 of de naalden in een vliegtuiglunch in 2012. Deze maatregelen zijn opgenomen in de criteria van de GFSI-standaarden BRCGS, IFS en FSSC. Hierdoor ligt er een extra focus op het beveiligen van de productiesite en de opleiding van de medewerkers.

Onze Normanisten ondersteunen bij het opzetten van een Food Defense Plan en trainen de medewerkers in deze materie. Daarnaast is het ook mogelijk om intrusietesten uit te voeren. Hierbij meten we de alertheid en assertiviteit van medewerkers om de beveiliging van jouw bedrijf te garanderen.

Voedselfraude 

Dit komt helaas regelmatig voor. Fipronil in eieren, paardenvlees verkocht als rundvlees, enzoverder. Voedselfraude voorkomen is een prioriteit bij overheidsinstanties en standaardhouders. Alle GFSI-standaarden vereisen een risicoanalyse om de kans op fraude te minimaliseren en hiervoor de juiste detectiemethoden te voorzien.

Normanisten brengen de risico's voor jou in kaart en integreren de nodige voorzorgsmaatregelen in het kwaliteitssysteem.

Stakeholder- en contextanalyse

Bij een stakeholderanalyse lijsten we de relevante stakeholders en hun eisen op voor zowel de organisatie als het kwaliteitsmanagement systeem. 

De contextanalyse focust op het analyseren en managen van de risico’s in jouw omgeving. 

De uitvoering en opvolging van beide analyses is een vereiste bij alle ISO standaarden.

Business continuity  

Een crisis kan de dagelijkse werking zodanig in de problemen brengen dat de bedrijfscontinuïteit in gevaar komt. Een bedrijfsbrand, arbeidsongeval, milieuramp, food defense problemen of hacking. We wensen het uiteraard niemand toe, maar het zijn zaken die helaas gebeuren. In het Business Continuity Plan stellen we een plan op om adequaat te reageren op dergelijke crisissen. Het plan wordt voorafgegaan door een grondige 'Business impact analysis' waarbij de impact van een crisissituatie wordt onderzocht.

Voorlopig vereisen enkel BRCGS standaarden de implementatie van zo’n continuity plan.

Veelgestelde vragen over risicoanalyse

Wat is het verschil tussen een HACCP-plan en een risicoanalyse?

Een risicoanalyse is de eerste stap: je brengt alle mogelijke biologische, chemische en fysische gevaren in kaart en beoordeelt hoe groot de kans en impact ervan zijn. Een HACCP-plan (Hazard Analysis and Critical Control Points) bouwt daarop voort: het legt vast welke van die gevaren als kritisch beheerspunt (CCP) bewaakt moeten worden, met welke grenswaarden, controles en corrigerende acties. Kortom: geen HACCP-plan zonder voorafgaande risicoanalyse.

Hoe vaak moet je een risicoanalyse herzien of updaten?

Minstens jaarlijks, en bijkomend telkens er een relevante wijziging is: een nieuw product of proces, een andere grondstof of leverancier, een verbouwing van de productieruimte, nieuwe wetgeving, of een incident zoals een klacht of terugroeping. De meeste certificatieschema's (BRCGS, IFS, FSSC 22000) verwachten dat je deze herzieningen kunt aantonen tijdens een audit.

Wie moet deel uitmaken van het HACCP-team?

Een multidisciplinair team met kennis van je product, proces en installaties: doorgaans iemand van productie, kwaliteit, onderhoud/techniek en aankoop, aangevuld met een intern of extern HACCP-opgeleid persoon die de methodiek bewaakt. Eén persoon alleen die het plan opstelt "op papier" is een veelgemaakte fout die tijdens audits snel wordt opgemerkt.

Is een risicoanalyse verplicht voor elk voedingsbedrijf?

Ja. De Europese hygiëneverordening (EG) nr. 852/2004 verplicht elk voedingsbedrijf, ongeacht de grootte, tot een op HACCP-principes gebaseerd systeem. Kleinere bedrijven kunnen dit vaak vereenvoudigd invullen via een sectorspecifieke autocontrolegids, maar de onderliggende risicoanalyse blijft verplicht.