Nieuwe PAL-regels Nederland 2026: wat betekent dit voor allergenenbeheer?

Nederland voerde vanaf 1 januari 2026 strengere richtlijnen in rond PAL-etikettering (mogelijke onbedoelde aanwezigheid van allergenen door kruisbesmetting) op etiketten. Hiermee wil Nederland een grote stap vooruit zetten in consumentenbescherming. Allergenenwaarschuwingen moeten voortaan echt iets betekenen: niet langer een juridische zekerheid voor producenten, maar een betrouwbare waarschuwing gebaseerd op risicoanalyse.

Voor consumenten verhoogt dit de betrouwbaarheid van allergeneninformatie aanzienlijk: etiketten worden duidelijker, consistenter en vooral relevanter.

Voor bedrijven betekent het een grotere verantwoordelijkheid, maar ook een kans om transparanter en wetenschappelijker te werken aan voedselveiligheid.

Wat verandert er in PAL-etikettering in Nederland?

Welke waarschuwingen zijn nog toegestaan?

Slechts twee zinnen zijn nog toegestaan voor allergenen die onbedoeld in je product kunnen voorkomen: 

• Kan … bevatten.
• Niet geschikt voor mensen met een … allergie.

Deze vermeldingen mogen niet meer op het etiket gezet worden:

• Kan sporen bevatten van ….
• Geproduceerd in een fabriek waa;r ook … wordt verwerkt.
• Kan allergische reacties veroorzaken bij….

Waarom gelden er nieuwe referentiewaarden (ED05) voor PAL?

PAL mag alleen nog wanneer uit een risicoanalyse blijkt dat de referentiewaarde wordt overschreden. De nieuwe referentiewaarden steunen op de zogenaamde ED05-benadering: een wetenschappelijke methode die berekent hoeveel van een allergeen nodig is voordat maximaal 5% van de allergische bevolking milde reacties kan ervaren. De wetgeving sluit hiermee aan bij een risicogebaseerde en wetenschappelijk onderbouwde aanpak. Deze referentiewaarden liggen vaak hoger dan de oude normen. Dat betekent dat een product pas een waarschuwing hoeft te dragen wanneer het allergeengehalte boven een hogere grens uitkomt.

Wat moeten Belgische voedingsbedrijven doen?

In België is nog steeds de Europese Verordening (EU) nr. 1169/2011 (FIC) van toepassing. Deze Europese verordening verplicht dat producenten de 14 hoofdallergenen duidelijk vermelden wanneer ze als ingrediënt aanwezig zijn. De verordening zegt weinig over vrijwillige waarschuwingen zoals “kan sporen bevatten”. Daarom bestaat er binnen Europa nog altijd geen uniforme aanpak. In België worden precautionary allergen statements (PAL) vandaag nog vaak gebruikt, soms uit voorzichtigheid, om aansprakelijkheid te beperken of omdat bepaalde processen nog te complex zijn.

Ook zonder Europese/Belgische wetgeving omtrent PAL is het verstandig om nu al stappen te zetten. Ook wie producten verkoopt op de Nederlandse markt zal moeten aantonen dat allergenenwaarschuwingen onderbouwd zijn.  

De grootste wijziging zit niet op het etiket, maar in de fabriek. De kernvraag wordt: heb je alles gedaan om kruisbesmetting met allergenen te voorkomen?

Stap 1: Preventie als basis

Verantwoordelijkheid begint met het voorkomen van kruisbesmetting. Dit is een wettelijke inspanningsverplichting volgens de basisregel van hygiëne (EU Verordening 852/2004) en vormt de kern van de richtlijnen.

Preventieve maatregelen omvatten:

• Scheiding van grondstoffen en producten op basis van hun allergenenprofiel. Dit kan fysiek (verschillende zones, lijnen, opslag) of in tijd (productiescheiding en reiniging tussen productieruns).
• Aanpassen van recepturen om allergenen te vermijden waar mogelijk.
• Selectie van leveranciers en grondstoffen op basis van betrouwbare allergeneninformatie.
• Technische aanpassingen in apparatuur of lay-out om overdracht via oppervlakken, lucht of apparatuur te minimaliseren.

Stap 2: Grondstofinformatie en -beheer

Je moet volledige en actuele informatie hebben over allergenen in grondstoffen, hulpstoffen en proces -en technologische hulpstoffen is essentieel. Deze informatie moet aangeven welke allergenen aanwezig kunnen zijn (inclusief kruisbesmetting uit de keten).

Om een kwantitatieve risicobeoordeling mogelijk te maken is informatie nodig over de hoeveelheid allergeen. Bij voorkeur wordt kruisbesmetting opgegeven als mg eiwit van het allergeen/kg grondstof. Dit heeft betrekking op homogene besmetting.

Deze informatie moet regelmatig worden bijgewerkt en herzien, bijvoorbeeld minstens één keer per drie jaar of bij productwijzigingen.

Stap 3: Scheiding in plaats of tijd

Fysieke scheiding van productstromen met verschillende allergenenprofielen is één van de sterkste barrières tegen kruisbesmetting. Als fysieke scheiding niet haalbaar is, is een scheiding in tijd van toepassing. Waar mogelijk producties plannen in oplopende volgorde van allergenen.

Stap 4: Schoonmaak en validatie

Een schoonmaakplan alleen is niet genoeg. De reiniging moet gevalideerd worden. Dat betekent aantonen dat na reiniging de allergenenresten onder controle zijn in worst-case situaties. Validatie houdt onder andere in:

• reinigingsmethoden en frequentie vastleggen;
• monsters nemen in de meest kritische situaties (hoog allergenengehalte -> naar geen allergenen product);
• analysemethoden toepassen die geschikt zijn om sporen te detecteren;

Apparatuur, vervoermiddelen en/of recipiënten die zijn gebruikt voor stoffen of producten die allergieën of intoleranties veroorzaken, mogen niet worden gebruikt voor levensmiddelen zonder deze allergenen, tenzij ze tussentijds zijn gereinigd en gecontroleerd op zichtbare resten. Plan deze reinigingsmomenten in en registreer ze.

Stap 5: Risicobeoordeling

Na het implementeren van preventieve maatregelen, is het essentieel om voor elk allergeen afzonderlijk een risicobeoordeling uit te voeren. Hierbij worden alle bronnen van kruisbesmetting opgeteld (informatie van de grondstoffen + eigen proces) en vergeleken met de veilige grenswaarde (referentiedosis ED05) en met de consumptiegrootte.

Klaar voor de strengere PAL-wetgeving? Voorkom risico’s met een sterk allergenenbeleid

De nieuwe PAL-regels in Nederland vanaf 1 januari 2026 maken duidelijk dat allergenenwaarschuwingen zoals “kan sporen bevatten” niet langer vrijblijvend zijn. Alleen nog wetenschappelijk onderbouwde vermeldingen zijn toegestaan, gebaseerd op een risicobeoordeling volgens ED05-referentiewaarden. Dit betekent dat voedingsbedrijven niet alleen hun etiketten moeten aanpassen, maar vooral hun volledige allergenenbeheer en preventie van kruisbesmetting moeten versterken.

Ook Belgische producenten doen er goed aan om zich nu al voor te bereiden, zeker wanneer zij exporteren naar Nederland. Door in te zetten op preventie, correcte grondstofinformatie, scheiding van processen, gevalideerde reiniging en een onderbouwde risicoanalyse, bouw je aan een transparant en betrouwbaar voedselveiligheidssysteem.

Wil je zeker zijn dat jouw bedrijf voldoet aan de nieuwste verwachtingen rond allergenenetikettering, PAL, en kruiscontaminatiepreventie? Dit is een goed moment om je allergenenrisicoanalyse en beheersmaatregelen opnieuw te bekijken.