Autocontrolegids AGF versie 6: de belangrijkste veranderingen

Autocontrolegids AGF versie 6: de belangrijkste veranderingen

Een Autocontrolegids is een sectorhandleiding die voedselveiligheid, hygiëne en traceerbaarheid waarborgt. Voor de sector aardappelen, groenten en fruit (AGF) heet deze gids officieel gids G-014. Eind 2024 werd versie 6 van de gids gevalideerd. Kort daarna, begin 2025, werd de gids ook goedgekeurd.

Versie 6 voert nieuwe verplichtingen en verduidelijkingen door. Hieronder volgt een structureel overzicht van de veranderingen, met aanduiding van de betrokken onderdelen van de gids.

Verwerkingsdefinities en meldingsplicht (FAVV)

Er komt een duidelijkere afbakening van de ‘verwerking’ van AGF-producten. Daarbij komt ook een meldingsplicht aan het FAVV. 

De vernieuwde gids geeft expliciet aan welke bewerkingen ‘niet aanzienlijke wijzigingen’ van het product inhouden en welke handelingen wel als ‘verwerking’ gelden. In dat laatste geval moet je een afzonderlijke melding als verwerker doen bij het FAVV.

Deze kleinschalige ingrepen worden niet meer gezien als significante bewerkingen:

• Rotte of beschimmelde exemplaren verwijderen
• Preiwortels afsnijden
• De buitenste bladeren verwijderen (bv. bij sla of witloof)
• Loof bij wortelen afknippen

Deze handelingen veranderen het product niet en vallen dus onder normale handelsactiviteiten. Hiervoor moet je geen extra aangifte doen.

Intensievere bewerkingen moeten wel gemeld worden aan het FAVV. Het hoofdstuk over scope en definities legt uit dat deze significante bewerkingen onder ‘vervaardiging van producten van plantaardige oorsprong’ vallen:

• Aardappelen schillen
• In stukken snijden (bv. prei in ringen, kool of meloen in partjes, sla)

De verduidelijking van versie 6 sluit aan bij de veelgestelde vragen. Het biedt operators een houvast over wanneer zij hun activiteiten als ‘verwerken’ moeten registreren. Kortom, het inleidende deel en definities van de gids stellen nu duidelijk vast welke bewerkingen onder alleen ‘handel’ vallen en welke onder ‘verwerken’.

Waterhergebruik en duurzaamheidsaspecten

In het kader van voedselveiligheid en milieuzorg, legt versie 6 een nieuwe focus op duurzaam watergebruik, vooral via hergebruik van proceswater.

In de gids werd het onderdeel ‘watermanagement’ grondig herwerkt en geüpdatet op vraag van het FAVV. Zo sluit de inhoud aan bij de meest recente wetgeving en inzichten. Concreet zijn in het desbetreffende hoofdstuk (onder de hygiëne- en infrastructuur vereisten) criteria en richtlijnen voor waterhergebruik opgenomen. 

Bedrijven die water recycleren bij het wassen of spoelen van groenten en fruit moeten nu aandacht besteden aan de waterkwaliteit tijdens het hergebruik (denk aan het voorkomen van residuen of microbiële contaminatie).

Bepaalde residuen (bv. chloorproducten) kunnen namelijk accumuleren in waswater bij hergebruik. Beheersmaatregelen zijn nu vereist, zoals het monitoren van het gehalte aan chloraten in het circulatiewater of eindproduct.

Versie 6 schrijft voor dat hergebruikt was- en spoelwater aan hoge kwaliteitsnormen moet voldoen, bij voorkeur aan drinkwaterkwaliteitsnormen. Een gepaste frequentie van verversing en behandeling is nodig om risico’s te beheersen.

Deze nieuwe richtlijnen stimuleren duurzaamheid door waterbesparing en circulair gebruik, zonder compromis op voedselveiligheid.

Naast waterhergebruik besteedt de gids ook aandacht aan bredere duurzaamheidsaspecten zoals zorgvuldig omgaan met hulpbronnen en afvalstromen in overeenstemming met de EU ‘Farm to Fork’-doelstellingen.

Deze verduidelijkingen in het luik ‘waterbeheer’ van de gids helpen bedrijven om duurzame processen veilig in te vullen. 

Toelatingsvereisten voor bepaalde activiteiten

Voornamelijk voor de activiteit ‘sorteren en verpakken van aardappelen’ veranderen de toelatingsvereisten in versie 6. 

Vroeger was het niet duidelijk of er aparte FAVV-activiteiten nodig waren voor bedrijven die consumptieaardappelen sorteren/kalibreren en verpakken. De nieuwe gids zegt dat er geen afzonderlijke FAVV-activiteit nodig is voor ‘bereiders/verpakkers van aardappelen’. Die operatoren vallen nu onder de bestaande categorie van ‘groothandel in groenten en fruit’.

Concreet betekent dit dat bedrijven die aardappelen sorteren, kalibreren en onmiddellijk verpakken voor consumptie geen aparte activiteit nodig hebben als ‘aardappelbereider’, maar wel een toelating als ‘groothandelaar in groenten en fruit’. Sorteren en (onmiddellijk) verpakken gelden nu als impliciete onderdelen van de groothandelsactiviteit in AGF.

Dit betekent ook dat een afzonderlijke locatie of loods waar aardappelen van diverse telers gesorteerd en verpakt worden, moet opereren onder een groothandelsvergunning. Deze aanpassingen in de gids zorgen ervoor dat alle operatoren weten welke erkenning of toelating vereist is voor hun activiteiten. Ze sluiten aan bij de actuele FAVV-klassering waarbij de aparte categorie ‘bereider/verkoper aardappelen’ is vervallen.

Overige inhoudelijke en structurele wijzigingen

1. Integratie van generieke modules en nieuwe wetgeving

De gids is verder in lijn gebracht met de gewijzigde wetgeving en FAVV-richtlijnen sinds versie 5. Zo houdt de gids rekening met de nieuwe EU-verplichtingen over de voedselveiligheidscultuur, die in 2021 aan de basisregels werd toegevoegd. Versie 6 benadrukt nu sterker de nood aan een bedrijfscultuur rond voedselveiligheid (management betrokkenheid, opleiding, continue verbetering). Dit komt overeen met het ingevoegde hoofdstuk XIbis van EU Verordening 852/2004. 

Daarnaast zijn de algemene bepalingen geüpdatet voor nieuwe EU-verordeningen en richtsnoeren waar relevant. Verouderde referenties zijn geschrapt of vervangen (bv. eerdere verwijzingen naar opgeheven nationale KB’s waren al in versie 5 verwijderd en blijven verdwenen in versie 6).

2. Omgevingshygiëne en Listeria-beheersing

Versie 6 besteed extra aandacht aan het beheersen van omgevingspathogenen in verwerkingsruimtes (zoals Listeria monocytogenes). 

De gids neemt de nieuwe generieke module ‘omgevingspathogenen’ (GM4) op of verwijst ernaar. Dit betekent dat bedrijven die verse, ready-to-eat groenten- en fruitproducten produceren een gepast omgevingmonitoringprogramma moeten implementeren. 

Dit omvat preventieve maatregelen (goede reinigings- en ontsmettingspraktijken) en een plan voor routinecontroles van de productieomgeving op eventuele Listeria-aanwezigheid. Versie 6 formaliseert deze verwachting, zodat producenten van bijvoorbeeld gesneden salades of verse sappen voldoen aan de recente microbiologische criteria en verificatie-eisen.

3. Herziene structuur en hulpmiddelen

De algemene structuur van de gids bleef behouden, maar versie 6 is leesbaarder en consistenter. Zo zijn de checklists en concordantietabellen bijgewerkt zodat ze volledig overeenstemmen met de generieke FAVV-checklist voor autocontrole. De gids is ook compacter en overzichtelijker. De nadruk ligt op een geïntegreerde gevarenanalyse per processtap.

De nieuwe inhoud is op een logische manier ingevoerd. De waterhergebruik-richtlijnen zijn opgenomen in het hygiënehoofdstuk over nutsvoorzieningen en de omgevingsmonitoring is toegevoegd als aanvullende sectie voor bedrijven waarop het van toepassing is.

Versie 6  van de Autocontrolegids AGF is een actueel en compleet document voor voedselveiligheid in de sector. De gids bevat nieuwe verplichtingen en verduidelijkingen over procesdefinitie, duurzaam water- en hulpbronnengebruik, wettelijke toelatingen en andere kleine updates.

Deze veranderingen zijn in de betreffende hoofdstukken doorgevoerd zodat operatoren in de aardappel-, groenten- en fruitsector duidelijk weten welke regels van toepassing zijn en hoe ze hieraan kunnen voldoen in hun autocontrolesysteem. Officiële bronnen (zoals FAVV-FAQ’s en documentatie) bevestigen deze wijzigingen en onderstrepen dat versie 6 de sectorgids up-to-date brengt met de huidige wetgeving en best practices.