PPWR: ben je fabrikant of producent? Dit bepaalt jouw verantwoordelijkheid

Waarom dit onderscheid cruciaal is onder de PPWR

Veel bedrijven gaan er vandaag nog van uit dat hun verpakkingsleverancier verantwoordelijk is voor de conformiteit van de verpakking. De nieuwe richtsnoeren en FAQ van de Europese Commissie maken echter duidelijk dat dit in veel gevallen niet klopt.

De PPWR hanteert een functionele benadering: niet wie de verpakking produceert, maar wie ze finaliseert en op de markt brengt, bepaalt de rol.

En dat leidt tot een belangrijke conclusie: in veel gevallen is het voedingsbedrijf zelf de fabrikant.

Wie is de fabrikant volgens de PPWR?

Voor verkoop- en gegroepeerde verpakkingen beschouwt de PPWR de fabrikant als de partij die de laatste handelingen uitvoert voordat de verpakking op de markt wordt gebracht.

Dit omvat onder andere:

• het vullen van de verpakking
• het sealen of sluiten
• het samenbrengen van verpakking en product

In de praktijk betekent dit dat de fabrikant meestal de verpakker of afvuller is en vaak ook de merkhouder van het product. De producent van de lege verpakking (de converter) wordt dus niet automatisch als fabrikant beschouwd.

“Zodra je jouw product afvult en op de markt brengt, verandert jouw rol. Onder de PPWR ben je in veel gevallen de fabrikant met alle bijhorende verplichtingen.”

 

Wat is de verantwoordelijkheid van de fabrikant?

De rol van fabrikant brengt een aantal duidelijke verplichtingen met zich mee.

Als fabrikant ben je verantwoordelijk voor:

• het uitvoeren van conformiteitsbeoordelingen
• het opstellen van EU-conformiteitsverklaringen
• het verzamelen en beheren van technische documentatie
• het aantonen van naleving van materiaal- en ontwerpeisen

Hoewel je hiervoor informatie gebruikt van leveranciers, blijft de juridische verantwoordelijkheid volledig bij je.

Dit betekent dat je als fabrikant eindverantwoordelijk bent voor de verpakking die je op de markt brengt.

Een belangrijke nuance: deze verplichtingen gelden ook voor transportverpakkingen, zoals folies, pallets en omsnoeringsbanden. Elke verpakkingseenheid moet afzonderlijk beoordeeld worden.

Wie is de producent en wat betekent dit concreet?

Naast de fabrikant introduceert de PPWR ook de rol van producent, die vooral relevant is in het kader van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (EPR).

De producent is de partij die verantwoordelijk is voor:

• de financiering van inzameling en verwerking van verpakkingsafval
• registratie bij nationale autoriteiten
• rapportering
• betaling van EPR-bijdragen

De producent is doorgaans de partij die het verpakte product voor het eerst op de markt brengt in een bepaalde lidstaat, waar de verpakking uiteindelijk afval zal worden.

Belangrijk is dat fabrikant en producent niet noodzakelijk dezelfde partij zijn.

Nieuwe EUNR-guidance: wanneer "ontstaat" een verpakking?

Het European Union Network of Registers (EUNR) — het samenwerkingsverband van intussen 16 nationale verpakkingsregisters dat werkt aan een geharmoniseerde interpretatie van de PPWR — publiceerde recent zijn eerste guidance over de producentrol. Die brengt een nuance aan die in de richtsnoeren van de Europese Commissie minder scherp aan bod kwam: producentschap hangt niet alleen af van wie het eerst in de keten zit, maar ook van het moment waarop een verpakking juridisch "ontstaat" — en dat moment verschilt per verpakkingstype.

• Voor verkoop- en gegroepeerde verpakking bevestigt het EUNR wat hierboven al staat: deze verpakking ontstaat pas op het moment van vullen. Vóór dat moment is er, juridisch gezien, nog geen verpakking.
• Voor transport-, dienst- en primaire verpakking die al in haar eindvorm wordt geleverd (typisch rigide verpakking zoals dozen, kratten of flessen) start de keten — en dus de producentverantwoordelijkheid — al bij de lege verpakking.
• Voor diezelfde categorie, maar dan in flexibele vorm die pas tijdens het vullen haar definitieve vorm krijgt (bijvoorbeeld folies of zakken), ontstaat de verpakking eveneens pas bij het vullen.

Dit onderscheid is niet alleen relevant voor de producentrol, maar ook voor wie als fabrikant geldt: wie de verpakking "tot bestaan brengt", is immers ook de fabrikant. Voor bedrijven die met rigide transportverpakking werken (pallets, kratten, kisten) betekent dit dat hun verantwoordelijkheid mogelijk al vroeger in de keten start dan voorheen aangenomen.

Met de start van de EPR-verplichtingen vanaf 12 augustus 2026 is dit een verduidelijking die je best meeneemt bij het bepalen van je rol per verpakkingstype. Momenteel zijn 16 nationale registers aangesloten bij het EUNR-netwerk, dat de komende maanden wellicht met meer van dit soort verduidelijkingen komt.

Praktische situaties: wanneer ben je wat?

De concrete invulling van deze rollen hangt sterk af van jouw activiteiten.

Enkele typische situaties:

1. Je vult en verkoopt producten in België → Je bent fabrikant en producent in België
2. Je exporteert naar een andere lidstaat → De partij die het product daar voor het eerst op de markt brengt, wordt producent
3. Je werkt met merkloze verpakkingen → De rol van fabrikant hangt af van wie de verpakking ontwerpt en bestelt
4. Je gebruikt rigide transportverpakking (pallets, kratten, kisten) → volgens de EUNR-guidance ben je hier mogelijk al fabrikant/producent vanaf de lege verpakking, nog vóór vulling of gebruik.

Daarnaast kan het voorkomen dat je voor bepaalde verpakkingen fabrikant bent, en voor andere niet (bijvoorbeeld primaire versus secundaire verpakking).

Veelgemaakte fouten in interpretatie

In de praktijk zien we vandaag al een aantal terugkerende misverstanden:

• Veronderstellen dat de verpakkingsleverancier verantwoordelijk is voor compliance
• Geen onderscheid maken tussen fabrikant en producent
• Denken dat transportverpakkingen buiten scope vallen
• Onvoldoende documentatie verzamelen bij leveranciers

Deze fouten kunnen leiden tot non-compliance, auditproblemen en verhoogde aansprakelijkheid.

Hoe pakt je dit praktisch aan?

De uitdaging ligt niet alleen in het begrijpen van de regelgeving, maar vooral in de vertaling naar de praktijk.

Waar begin je?
Welke verpakkingen vallen onder jouw verantwoordelijkheid?
En hoe zorg je voor een werkbaar en efficiënt systeem?

Bij AMNorman ondersteunen we bedrijven bij:

• en de integratie in bestaande kwaliteitsprocessen

• het correct bepalen van hun rol (fabrikant vs producent)
• het in kaart brengen van risico’s en verplichtingen
• het opstellen van conforme dossiers

Benieuwd naar de details van de PPWR? In onze gratis whitepaper over de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) lees je er alles over.