Listeria: from 1 July 2026, zero becomes the standard

De aanleiding is even nuchter als zorgwekkend. De European Food Safety Authority ziet het aantal listeria-infecties stijgen, in 2022 lag het bijna 16% hoger dan het jaar daarvoor, en listeriose blijft jaar na jaar de dodelijkste zoönose in de EU, met de hoogste ziekenhuisopname- en sterftecijfers. Tel daar eerdere discussies over interpretatie bij op, zoals de zaak rond zalm en forel in Estland, en de conclusie van de Commissie was helder: de oude criteria boden onvoldoende bescherming, zeker voor de meest kwetsbare consumenten. Het antwoord daarop is Verordening (EU) 2024/2895, die Verordening 2073/2005 aanscherpt.

Wat verandert er precies?

Vroeger was "niet aangetoond in 25 g" enkel een releasecriterium: het gold zolang het product nog onder de directe controle van de producent viel, en alleen wanneer die niet kon aantonen dat het product gedurende de volledige houdbaarheid onder 100 kve/g zou blijven. Lukte dat bewijs wél, dan gold gewoon de grenswaarde van 100 kve/g, ook eenmaal het product op de markt lag.

Sinds 1 juli 2026 is die logica omgedraaid. "Niet aangetoond in 25 g" wordt de standaard voor de volledige houdbaarheidstermijn. Wil je terugvallen op de marge tot 100 kve/g, dan moet je dat hard maken, met bewijs dat de bevoegde autoriteiten aanvaarden.

Wat betekent dat voor je?

Kort gezegd: de lat ligt hoger, en hij ligt er voor iedereen in de keten.

• De norm geldt voortaan over de gehele houdbaarheid, niet enkel op het moment van uitlevering.
• De verantwoordelijkheid verschuift naar de volledige keten: productie, distributie en retail.
• "Niet detecteerbaar in 25 g" wordt de default. Zerotolerance is het vertrekpunt.
• Afwijken naar 100 kve/g kan alleen met robuust, gevalideerd en door de autoriteiten aanvaard bewijs dat de groei onder controle blijft.
• Voor sommige producten kan herformulering of het opstarten van bijkomende studies en challengetesten de slimste route worden.
• De Europese regels worden verder geharmoniseerd én strenger.
• Een overschrijding van de grenswaarde leidt in de regel tot een onmiddellijke recall.

De rode draad is duidelijk: dit is een verschuiving van een overwegend risicogebaseerde benadering naar een dwingend, preventief normenkader. Niet langer reageren wanneer iets misgaat, maar vooraf aantonen dat het niet kan misgaan.

Bedreiging of voorsprong?

Hier zit de keuze. Je kan deze wijziging zien als een operationele, economische en technische last, en die kant bestaat, eerlijk is eerlijk. Of je kan ze zien als wat ze ook is: een kans om jouw beheersysteem nú toekomstbestendig te maken, voordat een controle of een recall die keuze voor je maakt.

Bedrijven die tijdig hun validaties herzien en versterken, die hun challengetesten op orde hebben en kunnen aantonen dat de groei van Listeria monocytogenes gedurende de volledige houdbaarheid effectief wordt beheerst, lopen straks niet achter de feiten aan. 

Voldoet je al aan de nieuwe norm?

De norm is intussen van kracht, en een degelijk dossier opbouwen (studies, challengetesten, een sluitende onderbouwing) kost tijd. Ben je nog niet gestart? Dan is nú het moment om in orde te komen.

Wij denken graag met je mee: van een eerste risico-inschatting tot een onderbouwd, audit-proof dossier dat staat als een huis.

Wil je weten waar jouw producten vandaag staan ten opzichte van de nieuwe norm? Plan een vrijblijvend adviesgesprek, dan zetten we samen de eerste stap.